Anadolu'nun kalbinde, aile bağlarının çok güçlü yaşandığı yerlerde bile bir yakını kaybetmenin getirdiği maddi zorluklar göz ardı edilemez. Evin geçim direği kırıldığında, çekilen acının yanına bir de "Yarın ne yiyeceğiz?" korkusu eklenir. Sosyal devlet anlayışının en güzel tezahürlerinden biri olan ölüm aylıkları, kimsesiz kalan ailelerin çaresizliğine ilaç oluyor, onların toplum içinde boynu bükük kalmasını engelliyor.
Maaşa Hak Kazanmanın Prim Kuralları
Kırşehirli bir ailenin bu yaşam boyu sürecek desteği alabilmesi, vefat edenin sigorta geçmişine sıkı sıkıya bağlı. Eğer merhum SSK (4A) şartlarında çalışmışsa, asgari 5 yıl sigortalılık ve 900 gün ödenmiş prim yeterli kabul ediliyor. Fakat vefat eden kişi Ahilik kültüründen gelen bir Bağ-Kur esnafı veya memursa, kural değişiyor ve 1800 gün prim ödenmiş olması şart koşuluyor. Bu emeklerin karşılığı, zor günde ailenin sofrasına katık olarak geri dönüyor.
Kız Evlatlara Özel Ömürlük Güvence
Çocukların bu maaştan faydalanma süreleri ise farklı işliyor. Eğitimine devam eden Kırşehirli bir delikanlı, üniversite diplomasını alana veya 25 yaşına basana dek devletten destek görüyor. Okumuyorsa bu süre 18 yaşında noktalanıyor. Ancak kız çocukları için kanun adeta bir baba gibi korumacı yaklaşıyor. Bekar kaldıkları ve sigortalı çalışmadıkları müddetçe, kız çocukları yaş sınırı olmadan bir ömür boyu bu haktan yararlanabiliyor. Ağır engelli raporu bulunan çocuklar ise hiçbir koşula bağlı kalmaksızın doğrudan ömürlük güvenceye kavuşuyor.
Evlilik Yenilenene Kadar Süren Hak
Dul kalan eşlerin maaş alabilmesi için evde oturup işsiz kalmalarına gerek yok. Çalışan ve kendi parasını kazanan kişiler de vefat eden eşlerinden dul aylığı talep edebiliyor, bu durum sadece maaşın yüzdelik dilimini etkiliyor. Maaşın kesildiği tek senaryo, resmi olarak yeniden dünyaevine girmek. Kırşehirli vatandaşlar artık kurum kapılarında saatlerce beklemek yerine e-Devlet üzerinden başvurularını anında iletebiliyor. Üstelik anne ve babası farklı sigorta kurumlarına mensup olan şanslı hak sahipleri, ilgili şartları sağladıkları takdirde her ikisinin de maaşını alarak, evlerine çift maaş girmesinin rahatlığını yaşayabiliyor.
