Emekli aylıklarının yeni yılda ne kadar artacağı kadar, zamların hangi ölçütlere göre dağıtılacağı da tartışılıyor. Uzun yıllar çalışarak yüksek prim ödeyenlerle daha az prim günü üzerinden emekli olanların maaşları arasındaki fark, gündeme gelen düzenleme önerilerinin başlıca konularından biri. Ekonomist Muhammet Bayram'ın değerlendirmesinde prim gününe göre kademeli artış ve kök aylıkların yeniden ele alınması seçenekleri öne çıkıyor.
Prim gün sayısına göre seyyanen zam nasıl uygulanabilir?
Emekliler için değerlendirilen modellerden biri, çalışma hayatı boyunca ödenen prim gün sayısının zam tutarında dikkate alınması. Türkiye'de 3 bin 600 gün üzerinden emekli olanlar bulunduğu gibi 9 bin, hatta 15 bin prim günüyle emeklilik hakkı kazanan kişiler de var. Bu farklılıkların maaş artışına yansıtılması, kademeli zam önerisinin temelini oluşturuyor.
Böyle bir model hayata geçirilirse daha uzun süre prim ödeyen emeklilere daha yüksek tutarda seyyanen artış verilmesi gündeme gelebilir. Daha az prim günü bulunan emekliler için ise farklı bir artış seviyesi belirlenmesi söz konusu olabilir. Ancak bu yöntemin nasıl uygulanacağı, hangi prim aralıklarının esas alınacağı ve artış tutarlarının nasıl hesaplanacağı henüz açıklanmış değil.
Mevcut sistemde emekli aylığının belirlenmesinde yalnızca prim günü dikkate alınmıyor. Emeklilik tarihi, prime esas kazanç ve aylık bağlama oranları da hesaplamada rol oynuyor. Bu nedenle prim gününe dayalı yeni bir artış modelinin mevcut sistemle nasıl ilişkilendirileceği, düzenleme yapılması halinde yanıtlanması gereken başlıklar arasında bulunuyor.
İntibak düzenlemesi emekli maaşlarını nasıl etkileyebilir?
Gündemdeki bir diğer seçenek, kök aylıkların intibak düzenlemesiyle yeniden hesaplanması. Bu yaklaşımda emeklilerin çalışma dönemleri, ödedikleri primler ve emeklilik koşulları arasındaki farklılıkların aylıklara daha dengeli yansıtılması amaçlanıyor.
Ekonomist Muhammet Bayram, emekli maaşları arasındaki farklılıkların kalıcı biçimde ele alınabilmesi için kök aylıkların yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Bu görüşe göre yalnızca yaş veya prim gününe göre yapılacak seyyanen artış, mevcut farklılıkları bütünüyle gidermeyebilir. İntibak yaklaşımı ise emeklilik hesaplamalarının temel unsurlarını yeniden ele almayı gerektiriyor.
Bununla birlikte intibak düzenlemesinin kapsamı, kimleri etkileyeceği ve hangi tarihten itibaren uygulanacağı konusunda kesinleşmiş bir karar bulunmuyor. Bir önerinin gündeme gelmesi, düzenlemenin yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor. Emeklilerin bu konuda resmî açıklamaları takip etmesi gerekiyor.
2027 Ocak zammı ne zaman belli olacak?
SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin ocak artışını belirleyecek altı aylık enflasyon hesabında temmuz-ekim döneminin verileri açıklandı. Bu dönemde birikimli artış yaklaşık yüzde 8,28'e ulaştı. Kasım ve aralık ayı enflasyonlarının eklenmesiyle nihai oran ortaya çıkacak.
Yeni zam oranının açıklanmasının ardından emekli aylıklarına uygulanacak artış hesaplanabilecek. Prim gününe göre seyyanen zam veya intibak düzenlemesi gibi seçenekler ise enflasyon hesabından ayrı olarak değerlendirilmesi gereken konular. Bu başlıklarda resmî karar açıklanmadığı sürece önerilerin kesin uygulama gibi aktarılmaması gerekiyor.
Emekli maaşlarında mevcut hesaplama yöntemi değişti mi?
Şu aşamada SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin ocak zammı için esas alınan altı aylık enflasyon yöntemi geçerliliğini koruyor. Memur emeklilerinin artışında ise toplu sözleşme hükümleri ve enflasyon farkı dikkate alınıyor. Yeni bir sistemin uygulanabilmesi için ayrıca düzenleme yapılması gerekiyor. 2027 Ocak döneminde hangi ek iyileştirmelerin hayata geçirileceği konusunda ise kesinleşmiş bir açıklama bulunmuyor.



