MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin seçim ve siyasi partiler yasalarının yeniden ele alınması yönündeki açıklamaları, yeni bir seçim yasası hazırlanıp hazırlanmayacağı sorusunu beraberinde getirdi.
Ancak şu aşamada seçim yasasında yürürlüğe giren yeni bir değişiklik bulunmuyor. AKP ve MHP cephesinde de üzerinde uzlaşılmış ve TBMM'ye sunulmuş somut bir yasa teklifinin olmadığı belirtiliyor.
Buna karşılık iktidar kulislerinde seçim sisteminden ittifaklara, küçük partilerin durumundan Siyasi Partiler Kanunu'na kadar çeşitli seçeneklerin tartışıldığı ifade ediliyor.
Seçim Yasası Değişecek mi?
Tartışmanın yeniden başlamasında MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin açıklamaları etkili oldu.
Bahçeli, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin uygulanması sırasında ortaya çıkan bazı sorunların gözden geçirilmesi gerektiğini belirtirken seçim ve siyasi partiler yasalarının da yeniden ele alınabileceği mesajını verdi.
Söz konusu düzenlemelerin yeni anayasa çalışmalarıyla uyumlu olması gerektiğini belirten Bahçeli, hangi maddelerin değiştirilmesi gerektiğine ilişkin ayrıntılı bir model açıklamadı.
AKP'de Seçim Yasası İçin Hangi Değişiklikler Konuşuluyor?
AKP cephesinde ise henüz hazırlanmış somut bir seçim yasası teklifinin bulunmadığı ifade ediliyor.
Bununla birlikte seçim mevzuatının farklı kanunlarda yer alan hükümlerinin yeniden düzenlenmesi seçenekler arasında gösteriliyor.
Milletvekili seçimlerinden seçmen kütüklerine kadar seçimlere ilişkin farklı düzenlemelerin daha bütüncül bir temel seçim yasası altında toplanması gündeme gelebilecek seçeneklerden biri.
Siyasi Partiler Kanunu'nda da değişiklik yapılabileceği belirtiliyor. Özellikle siyasi parti kongrelerinde ortaya çıkabilecek usulsüzlük iddiaları, soruşturmalar ve yargı süreçlerine ilişkin hükümlerin daha açık hale getirilmesi gerektiğini savunan görüşlerin bulunduğu aktarılıyor.
Küçük Partiler İçin Yeni Düzenleme Gelebilir mi?
Yeni seçim yasası tartışmalarının en dikkat çeken başlıklarından birini küçük siyasi partilerin seçimlerdeki konumu oluşturuyor.
AKP içindeki bazı isimlerin, toplumsal ve seçmen desteği sınırlı çok sayıda siyasi partinin seçim dönemlerinde büyük partilerle yaptığı işbirliklerinin mevcut sistemde çeşitli avantajlar oluşturduğu görüşünde olduğu belirtiliyor.
MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız da küçük partilerin seçim dönemlerinde “pazarlık partisi” haline gelebildiğini savunan açıklamalarda bulunmuştu.
Bu açıklamalar nedeniyle muhalefet kulislerinde, küçük siyasi partilerin büyük partilerle ittifak veya seçim işbirliği yaparak elde ettiği avantajları sınırlandırabilecek yeni kuralların gündeme gelebileceği değerlendiriliyor.
Ancak bu konuda da henüz hazırlanmış ve kamuoyuna açıklanmış somut bir düzenleme bulunmuyor.
Seçim İttifakı Sistemi Değişecek mi?
Gözlerin çevrildiği bir başka konu ise seçim ittifakları.
Türkiye'de siyasi partilerin resmi seçim ittifakı kurabilmesine 2018 seçimleri öncesinde yapılan düzenlemeyle imkan tanınmıştı.
İlk sistemde ittifakın toplam oyunun ülke barajını geçmesi durumunda ittifaktaki partiler barajı geçmiş kabul ediliyor, milletvekili dağılımında ittifakın toplam oyu da önemli avantaj sağlıyordu.
2022 yılında yapılan değişiklikle seçim barajı yüzde 10'dan yüzde 7'ye indirildi. Milletvekili dağılımında ise ittifakın toplam oyu yerine partilerin seçim çevrelerinde aldıkları oyların esas alınmasını sağlayan düzenlemeye geçildi.
Bu değişiklik, küçük partilerin yalnızca ittifakın toplam oyundan yararlanarak milletvekili çıkarmasını zorlaştırdı.
Yeni dönemde ittifak sisteminde bir kez daha değişiklik yapılıp yapılmayacağı ise henüz netleşmiş değil.
Cumhurbaşkanlığı Seçiminde Yüzde 50+1 Değişecek mi?
Seçim sistemi tartışmalarında uzun süredir gündemde bulunan konulardan biri de cumhurbaşkanı seçimindeki yüzde 50+1 şartı.
MHP cephesinde bu şartın korunması gerektiği görüşünün öne çıktığı belirtiliyor.
MHP'li kurmaylar, salt çoğunluk şartının kaldırılarak en fazla oyu alan adayın doğrudan cumhurbaşkanı seçilmesi modeline sıcak bakmıyor. Mevcut yüzde 50+1 sisteminin siyasi meşruiyet ve istikrar açısından korunması gerektiği savunuluyor.
Dolayısıyla seçim mevzuatının değiştirilmesi tartışılsa da cumhurbaşkanlığı seçimindeki yüzde 50+1 kuralı konusunda AKP ve MHP arasında nasıl bir uzlaşma oluşacağı şimdilik belirsizliğini koruyor.
Yeni Seçim Yasası Ne Zaman Çıkacak?
Şu anda TBMM'ye sunulmuş ve yasalaşma takvimi açıklanmış yeni bir seçim yasası teklifi bulunmuyor.
AKP ve MHP kurmaylarının açıklamalarına göre iki parti arasında seçim yasası değişikliğine ilişkin özel ve resmi bir görüşme süreci de henüz başlamış değil.
Bu nedenle “seçim yasası değişti” demek için henüz erken. Tartışılan başlıkların somut bir yasa teklifine dönüşüp dönüşmeyeceğinin TBMM'nin yeni yasama döneminde netleşmesi bekleniyor.
Olası düzenlemenin 2028 seçimlerinde uygulanması hedeflenirse zamanlama ayrıca önem taşıyacak. Anayasa'nın 67'nci maddesi gereğince seçim kanunlarında yapılan değişiklikler, yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanamıyor.
Bu nedenle seçim sistemine yönelik kapsamlı bir değişiklik yapılması halinde, düzenlemenin yürürlüğe giriş tarihi 2028 seçimleri açısından kritik olacak.
