Ahlak nedir hiç düşündük mü?
Ahlak; doğru ile yanlışı, iyi ile kötüyü ayırt etmemizi sağlayan ve bu ayrımlara göre toplumda nasıl davranmamız gerektiğini belirleyen manevi kuralların tümüdür. Ahlaki kurallara uygun yaşamak toplumda düzeni sağlar. Toplumda düzeni oluşturan ahlakın temeli de elbette çocuklukta atılır. Erken çocukluk dönemi bireylere ahlaki değerlerin kazandırılması gereken kritik bir dönemdir. Bu dönemdeki ilk ahlaki gelişme aile içinde başlar. Ailenin davranışları nasılsa çocuğun davranışları da öyle olur. Çocuk yaşamındaki ilk deneyimlerini ailede yaşar. Anne ve babanın davranışları çocuk için model niteliğindedir. Peki, günümüzde ebeveynler bu konuya yeterince dikkat ediyor mu? Gelin bu konuya birlikte bakalım.
Günümüz ebeveynlerini ele aldığımızda gördüğümüz manzara çoğunlukla şöyledir:
Çocuğunun üstüne titreyen, istediği her şeyi yerine getiren, bencil ve şımarık davranmasına izin veren büyükler. Küçüklüğünde sınır koyulmayan çocuklar da geleceğin zorba bireylerine dönüşerek başkalarına zarar verir. Bu nedenle çocukları serbest bir şekilde yetiştirmek yerine onlara etik ve toplumsal değerleri aşılamak en doğru eğitimdir. Ahlak kurallarına göre yetiştirilen bir çocuk nerede ne yapması gerektiğini bilir ona göre yaşamını düzenler. Çocuğun kendi etrafından başlayarak kurallara uyması daha sonrasında topluma da faydalı bir birey olması için büyük bir adımdır. Eğer aile çocuğuna küçüklükten itibaren sınır koymayıp yaptığı her kötü davranışa tepkisiz kalırsa çocukta yaptığı davranışların yanlışlığını anlamaz ve her defasında tekrarlamaya devam eder. Bu tekrarlamalar sınırı aştığında ise ortaya geri dönülemez sonuçlar çıkarabilir. Sınır koyulmayan her davranışta çocuk daha da bencil düşünmeye başlar ve empati duygusu da giderek yok olur. Ebeveynler bu tutumun önüne geçmek için çocuğa her seferinde tutarlı bir tepki vermelidir. Bir yanlış davranışta çok büyük tepki verip diğerinde umursamaz bir tavır sergilerse çocukta da kafa karışıklığı olur. Doğru ve yanlışı ayırt edemez. Bu yüzden ebeveynler net ve kararlı bir tutum sergilemelidir. Ayrıca çocuklar gördüklerini daha kolay öğrendiği için aile üyeleri de onlara örnek olacak şekilde davranışlar sergilemelidirler. Saygı, sevgi, yardımlaşma gibi erdemleri çocuğun görüp hayatına uygulayabileceği şekilde hayatlarına yansıtmalıdırlar.
Ailenin belli konularda kurallar koyması da çocuğun davranışlarında etkili olur.
Özellikle teknoloji kullanımında dikkat edilmelidir. Günümüz çocuklarını düşündüğümüzde teknolojiyle iç içe olduklarını görmekteyiz. Artan teknoloji kullanımı da çocukları yüksek oranda etkilemektedir. Sosyal medyadaki etik dışı paylaşımlar çocuklara kolayca ulaşmakta ve bu da çocukların gelişimi için olumsuz nitelik taşımaktadır. Toplumun ahlaki yapısını bozmak için çocukları hedef alan bu sosyal medya hesapları bir ağ gibi çocukların etrafını sarmaktadır. Bu durumda da ebeveynlere büyük görevler düşmektedir. Aile üyeleri çocukların nerelerde vakit geçirdiğini dikkatli şekilde takip etmelidir. Çünkü bu tür paylaşımlara ulaşmak artık çok kolay. Ebeveynler kontrolü elden bırakmadan çocuğa zarar verebilecek şeyleri fark edip çocuğu bu tarz içeriklerden uzak tutmalıdır.
Sonuç olarak ahlak gelişimi, çocuk dünyaya geldiği ilk andan itibaren aile ve sosyal çevre içerisinde şekillenen değerlerdir. Bunun için öncelikle aile kendi davranışlarına dikkat etmelidir. Ahlaklı toplumları oluşturmak ahlaklı bireyler oluşturmaktan başlar.
Eğer güçlü, huzurlu ve barışçıl toplumlar inşa etmek istiyorsak öncelikle ahlaklı çocuklar yetiştirmeliyiz. Çünkü vicdanlı toplumlar vicdanlı çocuklardan oluşur.
Kaynakça:
Köylü, M. (2003), Çocukluk Dönemi Ahlak Gelişimi ( Din Eğitimi Araştırmaları ).
Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.
https://isamveri.org/pdfdrg/D01239/2003_12/2003_12_KOYLUM.pdf
Sarı, F. (2021, 24 Ekim). Çocuklarda ahlak gelişimi nasıl desteklenebilir? Çocuklu Dünya.
https://www.cocukludunya.com/uzman-yazilari/cocuklarda-ahlak-
gelisimi.html?srsltid=AfmBOoqqmeN8xEq6kLwDdKiYsDR3OsjqQdqc6kKkcSkirrioBy
OPvkp3