DİSK Araştırma Merkezi (DİSK-AR), "İşsizliğin Görünümü Raporu (Temmuz 2026)"nu yayımladı. Raporda, TÜİK'in Haziran 2026 Hanehalkı İşgücü Araştırması verileri değerlendirildi. Raporda özellikle kadın işsizliği, eksik istihdam ve işsizlik ödeneğinden yararlanamayan milyonlarca kişi dikkat çekti.
Dar ve Geniş Tanımlı İşsizlik Arasındaki Fark Büyüyor
Rapora göre TÜİK'in açıkladığı dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 7,6 olarak gerçekleşirken, DİSK-AR'ın esas alınması gerektiğini savunduğu geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 28,8 oldu. Böylece iki oran arasındaki fark 21,2 puana yükseldi.
DİSK-AR hesaplamalarına göre dar tanımlı işsiz sayısı 2 milyon 688 bin kişi olurken, geniş tanımlı işsiz sayısı 11 milyon 643 bine ulaştı.
Dar Tanımlı ve Geniş Tanımlı İşsizlik Ne?
Dar tanımlı işsizlik, son dört hafta içinde aktif olarak iş arayan ve iki hafta içinde çalışmaya başlayabilecek durumda olan kişileri kapsıyor. Bu nedenle yalnızca resmi olarak iş arayanları içerdiği için işsizliğin gerçek boyutunu tam olarak yansıtmadığı belirtiliyor.
Geniş tanımlı işsizlik ise dar tanımlı işsizlerin yanı sıra iş aramaktan vazgeçenleri, çalışmaya hazır olduğu halde çeşitli nedenlerle iş arayamayanları, eksik süre çalışan ancak daha fazla çalışmak isteyenleri de kapsıyor. Bu nedenle işgücü piyasasının daha gerçekçi bir görünümünü ortaya koyduğu ifade ediliyor.
3,9 Milyon Kişi Daha Fazla Çalışmak İstiyor
Raporda, 3 milyon 900 bin kişinin haftada 40 saatten daha az çalıştığı ve daha fazla çalışmak istediği belirtildi.
Bunun yanı sıra 5 milyon 100 bin kişinin ise çalışmak istemesine rağmen iş bulamadığı ifade edildi.
Resmi İşsizlerin Yüzde 83'ü Ödenek Alamıyor
DİSK-AR, işsizlik sigortasından yararlanma koşullarının ağır olması nedeniyle resmi işsizlerin büyük bölümünün destek alamadığına dikkat çekti.
Raporda, resmi işsizlerin yüzde 83'ünün işsizlik ödeneğinden yararlanamadığı belirtilirken, İşsizlik Sigortası Fonu'nun amacı dışında kullanıldığı eleştirisine de yer verildi.
DİSK-AR'dan Çözüm Önerileri
Raporda işsizlikle mücadele için şu öneriler sıralandı:
- Haftalık çalışma süresinin gelir kaybı olmaksızın 37,5 saate düşürülmesi,
- Fazla mesai sınırının yıllık 270 saatten 90 saate indirilmesi,
- İşsizlik sigortasından yararlanma şartlarının kolaylaştırılması ve ödenek miktarının artırılması,
- İşsizlik Sigortası Fonu'nun yalnızca işsizler için kullanılması,
- Kamuda güvenceli ve kadrolu istihdamın artırılması,
- Sendikal hak ve özgürlüklerin önündeki engellerin kaldırılması,
- Kadın istihdamını artıracak bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve ücretsiz hale getirilmesi,
- İşten çıkarmalara ilişkin yasal düzenlemelerin gözden geçirilmesi.
Raporda ayrıca, Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) "insana yaraşır iş" ilkesi doğrultusunda güvenceli istihdamın yaygınlaştırılması gerektiği vurgulandı.
