İlk öykü Nevzat Ağabeyden…
Zamanın birinde bir ermiş varmış. Bu zat-ı muhterem, insanlardan uzakta, bir dağ başındaki kulübesinde yaşarmış. İnsanlar, sorunları olduğunda bu bilge insana danışmak için kilometrelerce yol yürür, öğüt ve akıl alır, şehre dönerlermiş.
Gel zaman, git zaman, insanlar demişler ki; “Yahu, bu adamcağız her sorunumuza çare buluyor, ama şehirden çok uzakta. Karda kışta, yağmurda çamurda gidip gelmek bizim için de zor oluyor. Şu adamcağıza bir yer gösterelim de, gelsin şehre, insan için de yaşasın.”
Kendi aralarında anlaşmışlar, bahçe içi bir yer ayarlamışlar. Ermişe de bir heyet göndermişler. Yaşlı adam, gelen heyettekileri sessizce dinlemiş. Bir şey dememiş. Israr etmişler, ermiş, usulca mırıldanmış; “Hele bir yol düşünelim…”
Aradan bir zaman geçmiş, heyet yine yollara düşmüş. Dağın tepesine ulaşmışlar. Yaşlı adam, kan ter içinde kulübesinin bir yanına yaptığı bahçede çalışıyor. Heyettekiler hep bir ağızdan, tekliflerini yinelemişler. Ermiş yine sessizce şehirden gelenleri dinlemiş. Bir ara izin istemiş, kulübesine girmiş, biraz sonra tekrar dışarı çıkmış.
Heyettekiler, ermişin şehre gelmesini, ona sağlayacakları imkanları ballandırarak tekrar, tekrar anlatmışlar. Nur yüzlü ihtiyar yine sessiz, yine düşünceli dinlemiş. İllaki bir yanıt almak isteyen heyetteki şehirlilerin ısrarı üzerine, kelimelerin üzerine basa basa konuşmaya başlamış;
- “Dostlarım, sağolun, varolun. Beni onurlandırdınız. Bana güzel şeyler teklif ediyorsunuz. Şehre gelirsem, mutlaka benim hayatım daha kolaylaşacak, sizler ile daha fazla görüşme imkanım olacak. Bu teklifin faydaları saymakla bitmez. Hepsi doğru. Hepsi güzel. Ama ben kararsızım.”
- “Ama efendim…” diyerek heyettekiler itiraz edecek oldular, ancak yaşlı adam tane tane konuşmaya devam etti:
- “Kararsız kaldım. İnsan içine karışınca ne olacağımı bilemiyordum. Biraz önce içeri girdiğim de tuvalete de girdim. Afedersiniz, ‘bokuma’ sordum. Bana dediler ki; ‘Ermiş baba, biz dün kıpkırmızı olgun domatesler idik, yemyeşil, kütür kütür salatalıklardık, insan içine girdik, bak böyle olduk… Sakın sen,  sen ol, bizim yaptığımız hatayı yapma,  insan içine girme!’ Ben, hepinize teşekkür ediyorum, ama izin verin, içinize girmeyeyim. Beni bile ‘boka’ çevireceğinizden korkarım…”
Aktaracağım ikinci öykü; Ataol Behramoğlu’nun çevirisi ile Jose Marti’den. Jose Marti Kübalı, devrimci bir şair ve yazar. Öğretisinin özünü, kişi özgürlüklerine saygılı olmayan ve yalnızca zenginliklerini büyütmeyi gözeten yönetimleri uyarmak ve karşı çıkmak oluşturuyor. Kolayı seçmemiş anlaşılan. Yapıtlarında bütün despot yönetim düzenlerini ve insan haklarına karşı uygulamaları kınamış. Onun yazıları bugün bile “demokratik gelişmeye yol gösterici” olarak nitelenmekte. 1895'de Küba halkını bağımsızlık savaşına çağıran ve Partinin manifestosu niteliğinde olan “Monte Kristo Bildirisi”ni kaleme aldı. Aynı yıl, 43 yaşında, İspanyollarca öldürüldü.
Öykümüz bir inek, bir beygir ve bir eşek ile ilgili...
Dağda özgürce yaşayan bir inek, bir beygir, bir eşek, dağılıp insanların arasına karışarak ne yaptıklarını öğrenmeye ve beş yıl sonra buluşmaya karar verdiler. Her biri başka yöne yola çıktılar.
Beş yıl sonra buluşma yerine önce inek ile beygir geldi.
Ikisi de perişan bir halde, zayıflamış, dişleri dökülmüş, kamburları çıkmış, adeta çökmüşlerdi.
Beygir sordu: “Nedir bu halin inek kardeş?”
Inek iç çekerek anlattı: “Bu insanlar merhametsiz. Beni durmadan birbirlerine sattılar. Alan sütümü sağdı. Bir inek daha varmış, onu yanıma koyup çifte koştular, aç bıraktılar. Canımı zor kurtardım be kardeş...”
Sonra beygir anlattı: “Benim de ağzıma bir demir parçası geçirdiler, ağzımı açamadım. Üzerime bindiler. O indi öbürü bindi, o indi öbürü bindi... Binmedikleri zamanlar zincire vurdular. Belim çöküp de onları taşıyamaz bir hale geldiğimde arkama kocaman bir araba bağladılar, bu sefer birçoğunu birden taşımaya
başladım. Ben onları taşıdıkça kırbaçladılar. Canımı zor kurtardım be inek kardeş!”
Ve uzaktan “eşek” gözüktü.
Eşek; ıslık çala çala, taşlara tekme ata ata geldi. Mutluydu. Şişmanlamıştı, tüyleri parlıyordu, gözlerinin içi gülüyordu, üzerinde lacivert takımlar vardı.
İnek ile beygir, “Nedir bu halin, neler oldu” diye merakla sordular, eşek anlattı:
- “Bir memlekete vardım, birisi bağırdıkça insanlar onu alkışlıyordu. Ben de
yüksekçe bir yere çıkıp bağırdım. Benim bağırmamı bilirsiniz, duyan benim
yanıma koştu, duyan koştu. Onlar geldikçe ben daha çok bağırdım...”
- “Sonra?”
- “Sonra beni başkan seçtiler...”
- “Yani sen başkan mı oldun?..”
- “Evet... Bir şey yapmama gerek kalmıyordu, ben bağırdıkça onlar 'Memleket seninle gurur duyuyor' diye alkışladılar. Yiyecek birçok şey vardı. Ben ise yedim ve bağırdım, yedim ve bağırdım...”
- “Pekiii... Senin eşek olduğunu anlamadılar mı?...” Eşek yanıtladı:
- “Anladılar anlamasına da iş işten geçmişti...”
Öylesine iki öykü işte. Tabii anlayana…